đôi bên vẹn toàn, dt

A: well arranged the two sides
P: bien arrangés les deux côtés

Mỗi người có một đời người để sống, sẽ sống, đang sống hay đã sống, sướng hay khổ, vui hay buồn.

Con người tự nó không đòi hỏi sinh ra, cũng như muôn loài. Cha mẹ đặt nó vào đời, mà không hỏi ý nó trước. Trời đất cho nó một linh hồn không biết đến từ đâu. Tự nhiên nó có, nó sống, nó buồn, nó khổ, nó sướng, nó vui, mọi thứ vui buồn nó đều chịu hết, mà chẳng làm được gì để đổi thay. Sống một thời gian, nó chết, chẳng biết để làm gì.

Chỉ có điều, khi nó sống, ăn thấy ngon, ngủ thấy êm, nhìn vạn vật cả con người đều thấy đẹp, thấy xấu, thấy vui, thấy buồn. Đau nó khóc, khỏe nó cười. Mất thì tiếc, còn thì vui. Nó không biết tại sao như vậy. Chỉ nghe cha mẹ, thầy cô, làng nước dạy bảo, làm này làm nọ, rồi nó làm theo, để có ăn có mặc, có vui chơi với đời.

Vui qua mau, buồn ở lại, già, bệnh rồi chết, nó rất sợ vì mất hết. Có ông thầy dạy nó, mất thì thôi, chết thì linh hồn vẫn còn sống, như các hồn ma, có chi mà sợ. Nhưng nó vẫn sợ, sợ mất cha mẹ, anh chị em, bạn bè. Sợ mất nhà mất cửa, ruộng nương, xe cộ mà nó có. Mất gia đình con cái nó thương, nên nó sợ chết.

Có bà hàng xóm dạy nó làm bánh tráng, bán sống qua ngày, rồi đến đâu thì đến. Có tiền thì ăn uống mua sắm, vui chơi. Không thì thôi, có chi mà lo buồn. Nó chẳng biết đâu là đúng, đâu là sai, đầu óc quay cuồng, mình là ai mà phải sống làm người, rồi chết vô duyên.

Nghĩ mãi nó cũng thừ người ra. Người khuyên tu, bỏ hết cuộc đời để thành này thành nọ, sung sướng muôn đời. Người khuyên học hành chăm chỉ, làm việc kiếm tiền, sống sung sướng, không nhờ vả ai. Bên nào nghe nó cũng thích, nhưng theo bên này thì bỏ bên kia. Một bên là sẽ vui nhưng biết đến bao giờ. Một bên vui liền nhưng có chen nhiều khổ đau. Nó như kẻ đứng giữa ngả ba đường, chẳng biết đi đường nào, trong lúc đôi bên, kẻ khuyên tu làm Phật, người khuyên sống làm người.

Nghĩ lắm rồi cũng ra. Con người thấy rõ. Chính nó không xin làm người. Bị bắt làm người thì nó phải chịu. Chết nó không dám vì sợ đau. Đùn vào thế kẹt, nó mới phanh lần xem trong người nó có ai. Nó thấy thân xác nó là do cha mẹ cho, linh hồn là do trời đất gởi tới. Cái nó chắc chắn là nó biết nó có gì, đẹp hay xấu, cao hay thấp, dốt hay thông, giàu hay nghèo. Chính bộ óc là nó, biết hết nhờ năm giác quan và sự suy nghĩ trong đầu. Vậy thì nó nghiên cứu bộ óc xem nó có gì để sống cho vui đừng có buồn.

Làm người ai cũng có vui buồn, tại vì bộ óc suy nghĩ có vui buồn. Ai vui ai buồn trong cơ thể nó? Nó biết cơ thể vui buồn là khi đói khi no, khi lạnh khi ấm. Nó biết linh hồn buồn khi nó bị người khác khinh khi nhục mạ, vui khi người khác thương. Ông thầy dạy nó bỏ hết buồn vui thì thành Phật, hết sống làm người, làm tiên thánh trên trời. Nó biết là vậy, nhưng vẫn vui buồn, vì xung quanh nó toàn là người thân có vui có buồn. Nó không dững dưng, vô tâm, vô cảm được. Bởi vậy nó thích làm người hơn, nhưng phải vui sướng mới được.

Nó bèn nghĩ ra một kế, vừa tu làm Phật, vừa tập làm người, thì đôi bên vẹn toàn. Thành Phật lúc nào đến thì đến, chưa thì thôi cứ để đó, nó có đòi sinh ra làm người và để thành Phật đâu. Thành người thì ít nhất sống vui tươi, ích lợi với loài người và muôn loài. Làm sao bỏ cả gia đình, cha mẹ, con cái, mà đi tu làm Phật được, tội chết. Làm sao mà bỏ tu thành Phật để ham sống vui làm người, uổng chết. Bởi vậy vừa sống vừa tu là đôi bên vẹn toàn.

Lỡ bị làm người, từ chối đã trễ, nên đành sống thử làm người xem có vui không. Chẳng lý trời đất sinh ra muôn vật muôn loài rồi bắt nó tu hành thành Phật hết, thì còn ai để sinh con đẻ cháu nối tiếp muôn loài, cho trời đất vui. Chỉ có cách bắt nó làm người thì nó chịu, nhưng nó thích ăn, thích mặc, thích vui chơi, thích có âm dương gia đình. Bây giờ bắt nó bỏ hết thì sinh nó ra làm gì. Nó bị sinh, được sống, thì có quyền sống như loài người. Miễn sao nó không giết hại ai, xem ai cũng như ruột thịt cùng một loài,

Tuy nhiên, cũng có lắm kẻ ngu ngơ, dữ dằn thường hay đến phá phách, ép buộc nó làm này làm nọ mà nó không ưa. Làm mãi thì nó chống cự lại, chẳng lý đưa cổ cho tụi nó thịt sao. Vì vậy nó phải học hành thật hay, tập dượt thật giỏi, chế tạo đủ thứ để sống còn, chứ đi tu hết thì làm sao chống đỡ chúng được. Tuy nhiên bắt được chúng thí nó không giết, mà chỉ tạt tai thôi, la mắng vài lời, rồi đuổi đi. Vậy là nó đã sử dụng cách sống đôi bên vẹn toàn. Không ác với ai là bên Phật, không thua kém ai là bên người. Vậy thì mới vui tươi làm người được. Thiếu một bên cũng chưa được, vì trong vui sẽ có buồn.

Đôi bên vẹn toàn, bởi vậy cũng là một bộ sách cầm tay, gối đầu, để cho ai muốn vui sống làm người, mà không khổ không buồn vui đọc. Đã là người thì không là thánh. Đã là thánh thì không là người.  Nhưng trong người có thánh là linh hồn mình. Cho nên làm người đúng điệu là phải sống vừa người vừa thánh thì mới vui. Khỏi lên rừng ở ẩn vì chẳng có gì vui. Vui một mình là vui ích kỷ. Khỏi vơ vét tiền bạc của cải của người khác vì gây tội ác, nhân quả có liền. Mà sống khiêm nhường nhẫn nhục, lắng nghe, biết hết mà không nói một lời nào, ngoại trừ phải làm gì để cho cuộc sống làm người vui hơn, nhân từ hơn, đối với mình cũng như với người khác vật khác, sao cho đôi bên vẹn toàn.

Fuko, 26-9-2021

Hình Wikipedia