tỏi, dt

A: garlic (GA lik)

P: ail, m

H: suàn 蒜

   (toán)

N: gaarikku

がありっく

ガーリック

ga a ri tsu ku

Loại cây rau gia vị nhỏ có nhiều ở Châu Á, chịu lạnh giỏi, có hoa màu trắng ngà và củ tròn nhiều tép,  mùi hăng cay, dùng để làm gia vị nấu ăn hay làm thuốc.

TỏI cao chừng 60 phân tây, lá phẳng và dài, hoa màu trắng hồng. Cây có nguồn gốc miền tây Châu Á, được trồng cách đây 2000 năm. TỏI cần thời tiết nóng và ngày dài mới có củ. Trời mát, ngày ngắn thì đâm chồi ra lá mạnh hơn. Lúc ra củ tỏi cần độ ẩm, khi củ đã to thì cần khô ráo. Tỏi được trồng để lấy củ làm gia vị và dược liệu. Củ tỏi có chứa tinh dầu. Trong tỏi tươi có chất aliin. Khi đập dập củ, aliin có tác dụng của men alixinaza tạo thành alixin, công thức hóa học là C6H10OS2. Alixin có tác dụng chống nhiều loài vi khuẩn, dùng chữa lị, vết thương có mủ, viêm phế quản, ho gà, cơn tăng huyết áp, giun kim. Nước tỏi có khả năng kháng virut, dùng nhỏ mũi để phòng cúm. Theo y học cổ truyền, tỏi có tác dụng làm mát người, giải độc, giết khuẩn, thông khí, tiêu nhọt, tiêu đờm, đầy trướng, tả lị, vv. (Phỏng theo Việt Nam Bách Khoa Toàn Thư: http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/)

Nước tỏi được làm bằng cách lột củ tỏI cho sạch vỏ, rửa sơ với nước muối cho sạch thuốc tưới cây hay giữ cây tươi không mốc, để nguyên củ hay xắt mỏng, cho vào lọ, ngâm với một trong các loại chất lỏng sau đây tùy ý muốn: rượu mạnh 30 độ cồn, dầu ô liu, nước mắm nấu chín để nguội. Để lâu ngày, ăn quanh năm, tốt cho sức khỏe. Khi ăn thì hòa thêm nước hay rượu nhẹ để giảm bớt độ đâm đặc.

Ở đảo Lý Sơn (cù lao Ré ngày xưa) ở Việt Nam có loại tỏi cho củ tròn nhỏ chỉ có một tép mà thôi, giá khá đắt. Tỏi một tép còn gọi là tỏi cô đơn, thường được dùng để tạo tỏi đen, tròn như cục kẹo, ăn nghe ngọt và rất bổ khỏe.

Hình Wikipedia